استروئید چیست؟ از افزایش حجم تا عوارض پنهان | اسنپپی
استروئید چیست، پرسشی است که بسیاری از ورزشکاران، بیماران و حتی افرادی که به دنبال افزایش حجم عضلات هستند، با آن مواجه میشوند. استروئیدها گروهی از مولکولها با ترکیبات شیمیایی مشخص هستند و ساختاری مشابه کلسترول دارند که برخی به صورت طبیعی در بدن تولید میشوند و برخی دیگر به شکل دارو ساخته میشوند. اما با توجه به نوع استروئید، کاربرد آن میتواند از درمان بیماریهای التهابی و اختلالات هورمونی تا افزایش توده عضلانی در ورزشهای قدرتی متفاوت باشد. با وجود اثربخشی قابل توجه، مصرف نادرست این داروها خطرات جدی برای سلامت به همراه دارد. اگر میخواهید بدانید استروئید چیست در بدنسازی، چه انواعی دارد و چگونه باید از آن استفاده کرد، ادامه این مطلب از اسنپپی پاسخ کاملی به پرسشهای شما خواهد داد.
انواع استروئید
استروئیدها بر اساس ساختار، عملکرد و کاربرد درمانی به چند گروه اصلی تقسیم میشوند که هر کدام مکانیسم اثر متفاوتی دارند. در این قسمت به طور تخصصی این موضوع را مورد بررسی قرار میدهیم.
استروئیدهای تزریقی
استروئیدهای تزریقی از رایجترین اشکال مصرف استروئیدهای آنابولیک هستند و معمولا به صورت تزریق عضلانی با فواصل زمانی مشخص تجویز میشوند. جذب تدریجی دارو باعث میشود سطح هورمون در خون پایدارتر باقی بماند و نیاز به مصرف روزانه وجود نداشته باشد. از شناختهشدهترین نمونهها میتوان به تستوسترون انانتات، تستوسترون سیپیونات، تستوسترون آندکانوات، ناندرولون دکانوات، بولدنون و ترنبولون اشاره کرد. بسیاری از افراد هنگام جستجوی آمپول استروئید برای چیست به دنبال داروهای افزایش حجم عضلات هستند.
اما این فراوردهها در پزشکی برای درمان کمبود تستوسترون، برخی بیماریهای تحلیل عضلانی و اختلالات هورمونی نیز کاربرد دارند. توجه داشته باشید که استفاده خودسرانه از این داروها میتواند خطر آبسه محل تزریق، اختلالات قلبی، تغییرات هورمونی و آسیب کبدی را افزایش دهد.
استروئیدهای خوراکی
در پاسخ به قرص استروئید چیست باید گفت که استروئیدهای خوراکی داروهایی هستند که به شکل قرص یا کپسول تولید میشوند و با توجه به نوع ترکیب، برای درمان بیماریهای مختلف یا افزایش عملکرد ورزشی مورد استفاده قرار میگیرند. در میان استروئیدهای آنابولیک خوراکی، داروهایی مانند اکساندرولون، استانوزولول، متاندینون (دیانابول) و اکسیمتولون بیشترین شهرت را دارند. برای افزایش ماندگاری در بدن، بسیاری از این داروها تغییرات شیمیایی خاصی در ساختار خود دارند که همین موضوع احتمال آسیب کبدی را نسبت به برخی فراوردههای تزریقی افزایش میدهد. مصرف طولانیمدت یا دوزهای بالا میتواند باعث افزایش آنزیمهای کبدی، اختلال چربی خون، افزایش فشارخون و سرکوب تولید طبیعی تستوسترون شود. به همین دلیل، مصرف قرص استروئید باید صرفا با تجویز پزشک و تحت پایش آزمایشگاهی انجام شود.
نحوه مصرف استروئید
روش مصرف استروئید به نوع دارو، هدف درمان، وضعیت سلامت فرد و تشخیص پزشک بستگی دارد و نمیتوان برای همه افراد یک الگوی یکسان در نظر گرفت. استروئیدها در اشکال خوراکی، تزریقی، موضعی، استنشاقی و پچهای پوستی تولید میشوند و هر کدام دستور مصرف متفاوتی دارند. در حوزه درمان، پزشک دوز، مدت مصرف و نحوه قطع دارو را براساس پاسخ بیمار تنظیم میکند.
در مقابل، مصرف خودسرانه استروئیدهای آنابولیک در بدنسازی معمولا به صورت دورهای (Cycle) انجام شده که از نظر پزشکی توصیه نمیشود؛ زیرا میتواند تولید طبیعی هورمونها را مختل کرده و خطر بیماریهای قلبی، کبدی و ناباروری را افزایش دهد. همچنین قطع ناگهانی برخی استروئیدها، به ویژه کورتیکواستروئیدها، ممکن است عوارض جدی به دنبال داشته باشد و باید تنها تحت نظر پزشک انجام شود.
موارد مصرف استروئید
کاربرد استروئیدها تنها به افزایش حجم عضلات محدود نیست و این داروها جایگاه مهمی در درمان بسیاری از بیماریها دارند. برای مثال کورتیکواستروئیدها برای کنترل التهاب، درمان آسم، آلرژی، بیماریهای خودایمنی، آرتریت روماتوئید، لوپوس و برخی بیماریهای پوستی تجویز میشوند. از سوی دیگر، استروئیدهای آنابولیک در درمان کمبود تستوسترون، تاخیر بلوغ، برخی انواع کمخونی، تحلیل عضلانی ناشی از بیماریهای مزمن و برخی سرطانها کاربرد دارند. به طور کلی در پاسخ به استروئید در بدنسازی چیست باید گفت که از استروئیدهای آنابولیک برای افزایش سنتز پروتئین، تسریع ریکاوری، افزایش قدرت و رشد عضلات استفاده میشود؛ اما این کاربرد در بسیاری از موارد جنبه درمانی ندارد و میتواند با عوارض جدی همراه باشد. به همین دلیل، مصرف استروئید صرفا زمانی منطقی است که اندیکاسیون پزشکی مشخص و تجویز متخصص وجود داشته باشد.
دوز مصرفی استروئید
هیچ دوز ثابتی برای مصرف استروئید وجود ندارد؛ زیرا مقدار مصرف به نوع دارو، بیماری زمینهای، سن، جنسیت، وزن، نتایج آزمایشها و هدف درمان وابسته است. برای مثال، دوز تستوسترون در درمان کمبود هورمون مردانه با مقادیری که برخی ورزشکاران به صورت غیرمجاز استفاده میکنند، تفاوت چشمگیری دارد. در پزشکی، متخصص معمولا کمترین دوز موثر را انتخاب میکند تا احتمال بروز عوارض کاهش یابد.
افزایش خودسرانه مقدار مصرف علاوه بر این که اثربخشی را تضمین نمیکند، احتمال سرکوب تولید طبیعی تستوسترون، آسیب کبد، افزایش غلظت خون، فشارخون بالا و مشکلات قلبی را نیز بیشتر میکند. به همین دلیل، هیچ جدول تعیین دوزی نباید به عنوان راهنمای مصرف شخصی در نظر گرفته شود و تعیین مقدار مصرف تنها بر عهده پزشک متخصص است.
عوارض جانبی مصرف آمپول استروئید
پاسخ پرسش عوارض استروئید چیست، به نوع استروئید، مدت مصرف، دوز مصرفی و شرایط جسمانی فرد بستگی دارد؛ اما تقریبا تمام استروئیدهای آنابولیک در صورت مصرف نادرست میتوانند سلامت بدن را تهدید کنند. مهمترین عوارض شامل افزایش فشارخون، اختلال چربی خون، افزایش احتمال سکته قلبی و مغزی، آسیب کبدی، کاهش تولید طبیعی تستوسترون، ناباروری، کوچکشدن بیضهها، ژنیکوماستی (بزرگشدن بافت سینه در مردان)، آکنه، ریزش مو و تغییرات شدید خلقوخو مانند پرخاشگری یا افسردگی است. در زنان نیز مصرف این داروها ممکن است باعث کلفت شدن صدا، اختلال قاعدگی، افزایش موهای زائد و بزرگشدن کلیتوریس شود که برخی از این تغییرات برگشتناپذیر هستند. بنابراین، ارزیابی دقیق منافع و خطرات مصرف استروئید قبل از شروع درمان ضروری است.
موارد احتیاط و منع مصرف امپول استروئید چیست؟
مصرف استروئید برای همه افراد ایمن نیست و در برخی شرایط حتی با دوزهای درمانی نیز باید با احتیاط فراوان انجام شود. افرادی که سابقه بیماریهای قلبی عروقی، نارسایی کبد یا کلیه، فشارخون کنترلنشده، دیابت، سرطان پروستات، سرطان سینه در مردان یا اختلالات شدید روانپزشکی دارند، پیش از شروع درمان باید توسط پزشک به طور کامل ارزیابی شوند.
همچنین وجود حساسیت به ترکیبات استروئیدی، سابقه لختهشدن خون یا افزایش غیرطبیعی گلبولهای قرمز میتواند مصرف برخی استروئیدهای آنابولیک را محدود کند. انجام آزمایشهای دورهای شامل بررسی عملکرد کبد، کلیه، چربی خون، شمارش سلولهای خونی و سطح هورمونها نیز برای افرادی که تحت درمان با استروئید قرار دارند، ضروری است تا از بروز عوارض جدی پیشگیری شود.
دوره پاکسازی استروئید در بدنسازی چیست؟
دوره پاکسازی یا Post Cycle Therapy (PCT) مرحلهای است که پس از پایان مصرف استروئیدهای آنابولیک با هدف کمک به بازیابی عملکرد طبیعی محور هورمونی بدن انجام میشود. مصرف استروئیدهای آنابولیک معمولا تولید طبیعی تستوسترون را سرکوب میکند و پس از قطع دارو، ممکن است فرد دچار افت هورمون، کاهش میل جنسی، خستگی، کاهش حجم عضلات و حتی افسردگی شود. به همین دلیل، در برخی شرایط پزشک ممکن است از داروهایی مانند کلومیفن سیترات یا تاموکسیفن برای تحریک تولید طبیعی هورمونها استفاده کند. با این حال، برخلاف تصور رایج در فضای بدنسازی، دوره پاکسازی تضمینی برای جلوگیری از تمام عوارض نیست و نمیتواند آسیبهای احتمالی قلب، کبد یا سیستم هورمونی را به طور کامل جبران کند. ضمن اینکه انتخاب نوع درمان و زمان شروع PCT باید صرفا توسط پزشک انجام شود.
اختلالات دارویی استروئید
استروئیدها با داروهای متعددی تداخل دارند و این موضوع میتواند اثربخشی درمان را کاهش داده یا احتمال بروز عوارض را افزایش دهد. از مهمترین تداخلات میتوان به داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین اشاره کرد که خطر خونریزی را تغییر میدهند. مصرف همزمان با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) نیز احتمال خونریزی یا زخم معده را افزایش میدهد. در بیماران دیابتی، استروئیدها ممکن است باعث افزایش قند خون شوند و نیاز به تنظیم دوز داروهای کنترل دیابت ایجاد کنند. علاوه بر این، برخی داروهای ضدتشنج، آنتیبیوتیکها، داروهای ضدقارچ، داروهای ضدویروس HIV و داروهای موثر بر آنزیمهای کبدی میتوانند متابولیسم استروئیدها را تغییر دهند. بنابراین، پیش از شروع درمان باید فهرست کامل داروهای مصرفی در اختیار پزشک قرار گیرد تا خطر تداخلات دارویی به حداقل برسد.
مصرف استروئید در بانوان باردار و شیرده
مصرف استروئیدهای آنابولیک در دوران بارداری و شیردهی به طور کلی توصیه نمیشود؛ زیرا این داروها میتوانند از جفت عبور کرده یا از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شوند. قرار گرفتن جنین در معرض این ترکیبات، بهویژه در 3 ماه نخست بارداری، ممکن است با اختلال در رشد اندامهای جنسی، ناهنجاریهای مادرزادی و تغییرات هورمونی همراه باشد.
همچنین مصرف استروئید در دوران شیردهی احتمال بروز اختلالات هورمونی، کاهش رشد طبیعی و سایر عوارض را در شیرخوار افزایش میدهد. اگرچه برخی کورتیکواستروئیدها در شرایط خاص و با دوز محدود ممکن است با نظر پزشک تجویز شوند، اما مصرف استروئیدهای آنابولیک برای افزایش عملکرد ورزشی یا عضلهسازی در این دوران ممنوع است و باید از روشهای درمانی ایمنتر استفاده شود.
استروئید؛ مکملی قدرتمند برای بدنسازان
برای پاسخ به پرسش استروئید چیست، باید گفت که استروئیدها داروهایی با کاربردهای درمانی گسترده هستند که در درمان بیماریهای التهابی، اختلالات هورمونی و برخی بیماریهای مزمن نقش مهمی دارند. با این حال، استروئیدهای آنابولیک به دلیل توانایی افزایش سنتز پروتئین و رشد عضلات، در بدنسازی نیز مورد توجه قرار گرفتهاند. با وجود این مزایا، مصرف غیرپزشکی این داروها میتواند به عوارضی مانند اختلالات هورمونی، ناباروری، بیماریهای قلبی، آسیب کبدی و مشکلات روانی منجر شود. بنابراین، اگر هدف شما افزایش عملکرد ورزشی یا عضلهسازی است، نباید استروئید را یک مکمل معمولی تصور کنید. در واقع انتخاب هر نوع داروی استروئیدی باید تنها با تجویز پزشک، انجام آزمایشهای لازم و پایش منظم وضعیت سلامت انجام شود تا خطرات احتمالی به حداقل برسد.
سوالات متداول
آمپول استروئید برای چیست؟
در پاسخ به آمپول استروئید چیست باید گفت که این دارو با توجه به نوع آن برای درمان کمبود تستوسترون، برخی بیماریهای هورمونی و تحلیل عضلانی تجویز میشود. نوع آنابولیک آن گاهی به صورت غیرمجاز در بدنسازی برای افزایش حجم عضلات استفاده میشود.
عوارض استروئید چیست؟
عوارض استروئید شامل اختلالات هورمونی، افزایش فشارخون، آسیب کبد، مشکلات قلبی، ناباروری، آکنه، ریزش مو، تغییرات خلقوخو و در زنان بروز صفات مردانه میشود.
اختلالات دارویی قرص استروئید چیست؟
قرص استروئید با وارفارین، داروهای دیابت، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدقارچ و داروهای موثر بر آنزیمهای کبدی تداخل دارد.
آیا بانوان باردار یا شیرده قادر به مصرف استروئید هستند؟
مصرف استروئیدهای آنابولیک در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است؛ زیرا احتمال آسیب به جنین یا شیرخوار وجود دارد. تنها برخی استروئیدهای درمانی با تشخیص پزشک ممکن است در شرایط خاص تجویز شوند.
چند نوع استروئید وجود دارد؟
استروئیدها به دو گروه اصلی کورتیکواستروئیدها و استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک تقسیم میشوند. همچنین از نظر شکل دارویی در انواع خوراکی، تزریقی، موضعی، استنشاقی و ترانسدرمال نیز موجود هستند.
