ماچا چیست؟
چای ماچا یکی از قویترین منابع طبیعی آنتیاکسیدانهاست که نوشیدن منظم آن فواید زیادی برای سلامتی دارد. برای مثال، مصرف ماچا ممکن است به کاهش اضطراب، کاهش خطر بیماریهای قلبی، تحریک کاهش وزن سالم و افزایش آرامش و هوشیاری کمک کند. ماچا اگرچه در سالهای اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده است، اما برای بعضی افراد هنوز هم ناشناخته و جدید است؛ اگر شما هم جز این افراد هستید و از خود میپرسید واقعا نوشیدنی ماچا چیست، ما در این مطلب از اسنپپی تمام آن چیزی که باید درباره این چای و حتی انواع نوشیدنی با ماچا بدانید را با شما به اشتراک میگذاریم.
چای ماچا چیست؟
ماچا نوعی چای سبز باکیفیت است که از برگهای جوان چای برداشت شده و به شکل پودر بسیار ریز آسیاب میشود. مانند همه چایها، ماچا نیز از گیاه چای Camellia sinensis تولید میشود. البته چای مخصوص تولید ماچا عمدتا در مناطق ژاپن، مانند اوجی در کیوتو و نیشیو در استان آیچی، کشت میشود. همچنین فرآیند کشت و تولید ماچا با دیگر انواع چای متفاوت بوده و همین تفاوت باعث رنگ، طعم و فواید منحصربهفرد ماچا میشود.
لازم به ذکر است، برخلاف چای سبز سنتی که معمولا کیسهای و در آب داغ دم میشود، پودر ماچا مستقیما با آب داغ هم زده میشود، تا در نهایت، چای سبزی کفدار، همراه با رنگ زندهای حاصل شود. توجه داشته باشید که در ماچا، تمام برگ چای (به جز دم و رگ برگها) با هر جرعه مصرف میشود.
ماچا باکیفیت چه شکلی است؟
ماچای باکیفیت باید به صورت بصری، رنگ سبز روشن داشته و لمس آن نرم و ابریشمی باشد. ماچای با کیفیت متوسط تا پایینتر معمولا رنگی مایل به زرد دارد و حتی ممکن است در لمس کمی زبر باشد؛ چرا که احتمالا از برگهای قدیمیتر و سفتتر بوته چای تهیه شده است.
طعم ماچا چگونه است؟ 
کیفیت و سن برگهای چای سبز استفاده شده برای تهیه ماچا، به همراه فرآیند تولید و نحوه آمادهسازی، تاثیر زیادی بر طعم نهایی آن دارد. افراد معمولا طعم ماچا را شیرین و با عطر خاکی و کمی مغزدار، همراه با نتهای گیاهی ملایم و ترشی خفیف توصیف میکنند. طعم خوشایند و لذیذ ماچا که به آن اومامی گفته میشود، دلیل اصلی لذت نوشیدن آن است؛ اومامی واژهای ژاپنی بوده، که به پنجمین طعم پس از شیرینی، ترشی، شوری و تلخی اشاره دارد. البته اگر چای ماچایی که خوردهاید طعم تلخی داشته است، احتمالا پودر آن با آب خیلی داغ یا جوش تهیه شده (که باعث سوختن پودر و تلخ شدن طعم آن میشود)، کیفیت پایینی دارد یا اینکه کهنه و اکسید شده است.
ارزش تعذیهای ماچا چیست؟
یک وعده ماچا یا یک فنجان چای ماچا (نصف قاشق یا ۲ گرم) حدود ۶۱۲ میلیگرم پروتئین، ۵۴۴ میلیگرم آمینواسید و ۱۰۰ میلیگرم لیپید بههمراه سایر مواد مغذی دارد. علاوهبر آن، ماچا دارای ویتامینها و مواد معدنی است که میتوانند به رفع کمبودهای رایج ویتامین کمک کرده و در دورههای روزهداری یا فستینگ مفید باشند. البته توجه داشته باشید پودرهای آماده ماچا، ممکن است کالری بسیار بالایی نیز داشته باشند.
ویژگیهای ماچا چیست؟
در بخش زیر، به ویژگیها و فرایند تولید ماچا اشاره میکنیم:
ماچا در سایه رشد میکند
رشد برگهای چای در سایه برای تولید ماچا (بوتههای چای از نور مستقیم خورشید محافظت میشوند) فرآیندی پرزحمت است. این سایهرویش باعث افزایش تولید کلروفیل در برگها میشود، که رنگ سبز روشن و زنده ماچا را ایجاد میکند؛ علاوهبر آن، سطح طبیعی آنتیاکسیدانها، ال-تیانین، کافئین، فلاونولها و قندها را نیز تغییر میدهد.
ماچا کوتاهترین فصل رشد و تولید را در بین انواع چای دارد
فقط بهترین و روشنترین برگهای جوان سایهرویش دادهشده بهصورت دستی برداشت میشوند تا در تولید ماچا استفاده شوند. بنابراین وقتی ماچا را با سایر انواع چای سبز و چایهای دیگر مقایسه میکنیم، فصل رشد و برداشت آن بسیار کوتاهتر است.
بخاردهی ماچا، طعم شیرین آن را افزایش میدهد
پس از برداشت برگهای جوان، ظرف چند ساعت تمامی آنها بخاردهی میشوند که این کار باعث توقف فرآیند اکسیداسیون و افزایش رنگ سبز زمردی برگهای سایهرویش داده شده میشود. همچنین بخاردهی طعم منحصربهفرد ماچا را سبب میشود که اغلب بهصورت مزه شیرین و گیاهی، همراه با پسطعمی اومامی توصیف میشود.
خشک کردن، دمگیری و آسیاب سنگی
پس از بخاردهی، برگهای ماچا صاف شده و خشک میشوند تا به برگهای تنچا تبدیل شوند؛ یعنی برگهایی که ماچا از آنها تهیه میشود. سپس برگها از دم و رگبرگ جدا شده و با آسیاب سنگی سنتی ژاپنی، به پودر بسیار نرم و مخملی تبدیل میشوند.
طرز تهیه چای ماچا
آمادهسازی سنتی چای ماچا باعث ایجاد حس مراقبه و ذهنآگاهی میشود، بهطوریکه میتواند بخشی از روال روزانه افراد نیز باشد. در ادامه، طرز تهیه چای ماچا را بیان میکنیم:
- اگر بسته جدیدی از پودر ماچا را باز میکنید، فویل را با دقت ببرید و پودر سبز تازه را آرام داخل ظرف بریزید.
- اگر همزن بامبو (چاسن) جدید است، ابتدا آن را در آب داغ بخیسانید تا پرههای بامبو نرم شوند و بتوانید ماچا و آب داغ را بهتر مخلوط کنید.
- در کاسه ماچا (چاوان)، ۱ تا ۲ اسکوپ چاشاکو (تقریبا ۱ تا ۲ قاشق چایخوری) پودر ماچا بریزید.
- آب داغ (نه جوش) را به آرامی به کاسه اضافه کنید؛ برای اوسوچا (چای رقیق)، حدود ۷۰ میلیلیتر آب و برای کویچا (چای غلیظ)، حدود ۵۰ میلیلیتر آب کافیست.
- پس از اضافه کردن ماچا و آب، همزن (چاسن) را برداشته و آرامآرام آن را از کف کاسه عبور دهید.
- حرکات سریع به شکل M یا W انجام دهید و هر حرکت کمی از کف کاسه فاصله داشته باشد؛ با تکرار این حرکت، کف یکنواختی ایجاد شده و حبابهای بزرگ شکل نمیگیرند.
- پس از هم زدن، بهتر است ماچا ظرف ۳ تا ۵ دقیقه مصرف شود تا کف آن حفظ شده و آنتیاکسیدانهای آن بهتر جذب بدن شوند.
- برای نگهداری ماچای باز شده، توصیه میشود آن را در فریزر قرار دهید تا تازگی و رنگ زنده آن حفظ شود.
خواص نوشیدنی ماچا چیست؟
در بخش زیر، به مزایای چای ماچا اشاره میکنیم:
- سرشار از آنتیاکسیدانها: ماچا حاوی آنتیاکسیدانها (کاتچینها) است و میتواند آسیب سلولی را کاهش داده و از بیماریهای مزمن جلوگیری کند.
- محافظت از کبد: ماچا ممکن است از آسیب کبدی پیشگیری کند و خطر بیماری کبد را کاهش دهد.
- تقویت عملکرد مغز: ماچا باعث بهبود توجه، حافظه و زمان واکنش میشود و با ترکیب کافئین و ال-تیانین عملکرد مغز را تقویت میکند.
- کمک به پیشگیری از سرطان: ترکیبات ماچا بهخصوص اپیگالوکاتچین-۳-گالات (EGCG) ممکن است رشد سلولهای سرطانی را کاهش دهند.
- ارتقای سلامت قلب: چای سبز و ماچا میتوانند چندین عامل خطر بیماری قلبی را کاهش دهند.
- کمک به کاهش وزن: مانند چای سبز، ماچا نیز به افزایش متابولیسم و سوزاندن چربی کمک کرده و میتواند روند کاهش وزن را تسهیل کند.
عوارض جانبی و خطرات ماچا
با وجود فواید بالقوه سلامتی، بهترین کار این است که ماچا را بهصورت متعادل مصرف کنید؛ در بخش زیر، به دلایل این موضوع میپردازیم:
- کافئین بیشتر نسبت به چای سبز: ماچا کافئین بیشتری نسبت به چای سبز دارد. در حالیکه مقداری کافئین میتواند مفید باشد، مصرف بیشازحد آن ممکن است اثرات منفی مانند افزایش ضربان قلب را بههمراه داشته باشد.
- مصرف بالای کاتچینها: برخی از دانشمندان میگویند مصرف زیاد کاتچینها میتواند باعث مشکلات کبدی شود؛ اگرچه احتمال بروز این مشکل، زمانی که چای سبز یا ماچا بهصورت غذایی یا نوشیدنی مصرف میشود، کم است.
- آلودگیهای محیطی: نوشیدن ماچا ممکن است باعث افزایش مواجهه با آلایندهها مانند سموم دفع آفات، مواد شیمیایی و حتی آرسنیک موجود در خاکی که گیاهان چای در آن رشد میکنند، شود.
مقدار ایمن مصرف ماچا
تحقیقات نشان دادهاند که مصرف روزانه ۳۳۸ میلیگرم کاتچین و EGCG برای بزرگسالان ایمن است. این مقدار معادل حدود ۴ گرم ماچا یا ۲ قاشق چایخوری سر پر است. با این وجود، حداکثر میزان قابلتحمل ماچا ممکن است با توجه به فرد متفاوت باشد. از این رو، برای ایمنی بیشتر، بهتر است ماچا را بهصورت متعادل مصرف کرده و حتما انواع ارگانیک و معتبر آن (برای کاهش خطر ناخالصیها) را تهیه کنید.
انواع نوشیدنی با ماچا
پودر چای ماچا آنقدر چندکاره است که میتوان از آن در تهیه اسموتی ماچا، لاته و حتی کوکتلهای ماچا استفاده کرد. در واقع، چه به دنبال یک نوشیدنی خنک برای روزهای گرم تابستان هستید و چه نوشیدنی گرم برای لم دادن جلوی شومینه در فصل سرما، انواع نوشیدنی با ماچا گزینههای پیشروی شما هستند. در ادامه، با انواع نوشیدنیهای خوشمزه با ماچا که نمیتوان از آنها دست کشید آشنا میشویم:
- نوشیدنی ماچا لاته: یکی از روشهای محبوب برای نوشیدن ماچا، بهصورت لاته است. برای تهیه لاته ماچا فقط به پودر ماچا، شیر و در صورت تمایل، شیرینکننده نیاز است. شما میتوانید این لاته را گرم یا یخدار نیز درست کنید.
- لاته موکا ماچا: ترکیب ماچا و شکلات فوقالعاده است. لاته موکا ماچا به راحتی تهیه میشود؛ شیر را گرم کنید، شکلات نیمهشیرین را به آن اضافه کرده و مخلوط کنید و در نهایت، روی پودر ماچا بریزید.
- کوکتل کورتیزول ماچا: این نوشیدنی برای حمایت از سیستم آدرنال و کاهش استرس محبوب است؛ حاوی ماچا، انبه، منیزیم، نارگیل، آب آناناس و لیمو بوده و علاوهبر طعم خوشمزه، بسیار خنککننده نیز است.
- اسموتی بارداری ماچا: این اسموتی برای مادران بارداری طراحی شده که ممکن است تهوع صبحگاهی داشته باشند، اما در واقع، هر کسی میتواند از آن لذت ببرد؛ حاوی زنجبیل، لیمو، آناناس، انبه و ماچا است.
- نوشیدنی ماچا لاته با عسل و دارچین: لاتهای ساده و خوشمزه است که با شیر، پودر ماچا، عسل و دارچین درست میشود.
- اسموتی شکلاتی ماچا: اسموتی پروتئینی ماچا و شکلات، بسیار غلیظ و کرمی بوده و انرژیبخش است.
- موهیتو ماچا: این کوکتل ترکیبی از پودر ماچا، نعناع و لیمو است و میتوان آن را به موکتل نیز تبدیل کرد.
- لاته ماچا با شیره و ادویه کدو حلوایی: لاتهای پاییزی با طعم کدو حلوایی و ماچا بوده و ترکیبی متعادل از شیرینی، مغزدار بودن، ادویه و طعم چای سبز را ارائه میدهد.
- اسموتی تابستانی با ماچا: با انبه، پاپایا، توتفرنگی و پودر ماچا درست شده و مناسب عاشقان میوه است.
چای ماچا یا چای سبز؟ کدامیک انتخاب شماست؟!
مانند چای سبز، ماچا از یک نوع گیاه تهیه میشود، اما نحوه رشد و ترکیب مواد مغذی آن متفاوت است. کشاورزان گیاهان مورداستفاده برای ماچا را در طول دوره رشد به سایه میبرند. این کمبود نور باعث افزایش تولید کلروفیل، تقویت محتوای آمینواسید و تیرهتر شدن رنگ برگها میشود. پس از حذف ساقهها و رگبرگها، برگها به پودر بسیار ریز آسیاب میشوند؛ این همان ماچا است. ماچا حاوی مواد مغذی کل برگ چای بوده و نسبت به چای سبز معمولی، کافئین و آنتیاکسیدان بیشتری دارد. ماچا بدونشک یک نوع قدرتمند از چای سبز است، چراکه میتواند به محافظت از کبد، تقویت سلامت قلب و حتی کاهش وزن کمک کند.
طرز تهیه چای ماچا بسیار ساده بوده و بهنوعی مراقبهآمیز است. البته شما میتوانید از ماچا در تهیه اسموتیها، دسرها، لاتهها و سایر غذاها و انواع نوشیدنی با ماچا استفاده کرده و برای مثال، نوشیدنی ماچا لاته را امتحان کنید. فقط یادتان باشد، چای ماچای ارگانیک را تهیه کرده و آن را به مقدار متعادل در رژیم غذایی خود بگنجانید.
سوالات متداول:
- ماچا چه فرقی با چای سبز دارد؟
ماچا از همان گیاه چای سبز تهیه میشود، اما از نظر تغذیهای، از چای سبز برتر بوده و حاوی سطوح بالاتری از کلروفیل، کافئین، آنتیاکسیدانها و ال-تیانین است.
- طرز تهیه چای ماچا چگونه است؟
جهت استفاده از ماچا، پودر آن با آب داغ هم زده میشود (نه اینکه در آب جوش دم بکشد) تا چای سبز کفدار، همراه با رنگ زندهای حاصل شود که سرشار از فواید سلامتی منحصربهفرد است.
- آیا نوشیدن روزانه چای ماچا خوب است؟
ماچا کافئین بالایی دارد و ممکن است آثار باقیمانده سموم و مواد شیمیایی را بههمراه داشته باشد. از این رو، بهتر است آن را متعادل مصرف کنید؛ برای مثال، روزانه ۱ تا ۲ فنجان یا حداکثر ۲ قاشق چایخوری پودر ماچا میل کنید.
- آیا چای ماچا کافئین دارد؟
بله، ماچا حاوی کافئین است، زیرا از برگهای چای سبز تهیه میشود و آنها کافئین دارند.
- ماچا چه طعمی دارد؟
برخی افراد طعم ماچا را کمی شیرین، چمنی و خاکی و برخی دیگر، آن را دارای طعم اومامی با اندکی تلخی توصیف میکنند.
