خواص عناب چیست؟ آرامش، زیبایی و سلامتی در یک میوه کوچک
عناب میوهای شیرین است که میتوان آن را خشک کرده و در دسرها استفاده کرد یا تازه و بهتنهایی بهعنوان یک میانوعده سالم مصرف نمود. عناب تازه کالری کمی دارد و سرشار از فیبر و مجموعهای از آنتیاکسیدانهاست. در طب سنتی و طب مکمل، این میوه کوچک بهطور گسترده برای بهبود خواب و کاهش اضطراب بهکار میرود، اما عناب فواید بسیار بیشتری دارد! اگر مایل هستید بیشتر با این میوه آشنا شوید، ما در این مطلب هر آنچه لازم است درباره عناب بدانید از جمله ارزش غذایی، کاربردها و همچنین مهمترین خواص عناب برای مردان و زنان را کامل توضیح میدهیم.
عناب چیست؟
میوه عناب که با نامهای خرمای چینی یا خرمای قرمز نیز شناخته میشود، در اصل بومی جنوب آسیاست ولی امروزه در سراسر جهان محبوبیت پیدا کرده است. این میوههای کوچک و گرد که یک هسته دارند، روی درختچهها یا درختان بزرگ گلدار رشد میکنند؛ وقتی میرسند، رنگ آنها قرمز تیره یا بنفش شده و ممکن است کمی چروکیده بهنظر برسند. به دلیل طعم شیرین و بافت جویدنی، معمولا عناب را خشک کرده و در انواع آبنباتها و دسرها استفاده میکنند. علاوهبر طعم و بافت خوشایند، این میوه سرشار از فیبر و مملو از ترکیبات مفید و مغذی است؛ بهطوریکه عناب هزاران سال است در طب سنتی بهعنوان مادهای آرامبخش، ضد اضطراب و کمککننده به گوارش استفاده میشود. جالب است بدانید که میوه و دانههای مغذی عناب به شکل مکمل (بهتنهایی یا در ترکیب با سایر مواد طبیعی درمانی) نیز استفاده میشوند.
ارزش غذایی و خاصیت عناب چیست؟
پیش از آنکه به خواص عناب برای زنان و مردان بپردازیم، بیایید کمی درباره ارزش غذایی این میوه صحبت کنیم. عناب کمکالری اما سرشار از فیبر، ویتامینها و مواد معدنی است. یک وعده ۳ اونسی یا ۱۰۰ گرمی عناب تازه، معادل حدود ۳ عدد میوه بوده که شامل موارد زیر است:
- کالری: ۷۹
- پروتئین: ۱ گرم
- چربی: ۰ گرم
- کربوهیدرات: ۲۰ گرم
- فیبر: ۱۰ گرم
- ویتامین C: معادل ۷۷٪ نیاز روزانه
- پتاسیم: ۵٪ نیاز روزانه
به دلیل فیبر بالا و کالری پایین، عناب میانوعدهای سالم و عالی محسوب میشود. این میوه منبع خوبی از ویتامین A، C، ویتامینهای گروه B و مواد معدنی مانند آهن، فسفر و کلسیم و همچنین اسیدهای چرب مفید است. علاوهبر آن، عناب حاوی کربوهیدرات طبیعی به شکل قندهای میوه است که انرژی بدن را تامین میکنند. لازم به ذکر است، عناب خشک که در بسیاری از نقاط دنیا رایجتر بوده و بیشتر در پختوپز استفاده میشود، در مقایسه با عناب تازه (با وزن برابر)، قند و کالری بسیار بیشتری دارد؛ چراکه در فرآیند خشککردن، قند موجود در میوه غلیظتر شده و گاهی در حین فرآوری، شکر نیز به آن اضافه میشود. در ادامه، به ارزش غذایی حدود ۱۰۰ گرم (۳ تا ۴ عدد) عناب خشک نیز اشاره میکنیم:
- پروتئین: ۴.۷۲ گرم
- فیبر: ۶ گرم
- کربوهیدرات: ۷۲.۵ گرم
- قند: ۱۸.۳ گرم
عناب خشک نیز منبع خوبی از پتاسیم، آهن، کلسیم و ویتامین C است؛ جالب است بدانید که میوه خشکشده عناب تقریبا به اندازه انگور سبز پتاسیم دارد و مقدار ویتامین C آن مشابه پرتقالهای ناول و توتفرنگی است.
خواص عناب چیست؟
در بخش زیر، به مهمترین خواص عناب خشک و تازه میپردازیم:
سرشار از آنتیاکسیدان
عناب سرشار از چندین ترکیب آنتیاکسیدانی بهویژه فلاونوئیدها، پلیساکاریدها و اسیدهای تریترپنیک است. همچنین، مقدار زیادی ویتامین C دارد که خود یک آنتیاکسیدان قوی است. آنتیاکسیدانها ترکیباتی هستند که میتوانند از آسیب ناشی از رادیکالهای آزاد جلوگیری کرده و آن را معکوس کنند. آسیب رادیکالهای آزاد نیز از عوامل اصلی ایجاد چندین بیماری مزمن از جمله دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و برخی سرطانها است.
بدیهی است، به دلیل توانایی مقابله با این آسیبها، آنتیاکسیدانها فواید سلامتی زیادی دارند و این در حالیست که بیشتر فواید سلامتی عناب، به محتوای آنتیاکسیدانی آن نسبت داده میشود. برای مثال، تحقیقات نشان میدهند که آنتیاکسیدانهای موجود در عناب باعث کاهش استرس و التهاب ناشی از رادیکالهای آزاد در کبد میشوند.
بهبود خواب
عناب اغلب برای بیماران دچار بیخوابی یا مشکلات خواب (بهخصوص افرادی که مشکلات خوابشان ناشی از استرس و اضطراب است) توصیه میشود. چراکه یکی از قویترین فواید عناب، توانایی آن در آرامکردن ذهن، کاهش فعالیت عصبی و کمک به شروع و تداوم خواب است. در این باره، مطالعات مختلف نشان میدهند که ترکیباتی مانند ساپونینها و فلاونوئیدهای موجود در عناب باعث میشوند تا مدتزمان خواب افزایش یابد. جالبتر آنکه مشخص شده یکی از فلاونوئیدهای عناب قادر است مدت زمان خواب عمیق (Slow-wave sleep) و خواب REM (یکی از مراحل مهم خواب است) را افزایش دهد؛ دو مرحلهای که بیشترین نقش را در ترمیم بدن برعهده دارند.
تقویت سیستم ایمنی
عناب ممکن است سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و با رشد سلولهای سرطانی مبارزه کند. در حقیقت، عناب یک تقویتکننده قوی و بالقوه برای سیستم ایمنی است؛ چراکه قادر است التهاب و استرس اکسیداتیو را (که هر دو سیستم ایمنی را تضعیف میکنند) کاهش دهد. به بیان دقیقتر، محققان بر این باورند که مجموعه ساپونینها، فلاونوئیدها و پلیساکاریدهای موجود در عناب پشتوانه اصلی این اثر تقویتی هستند.
کمک به بهبود گوارش
عناب هزاران سال است که برای درمان مشکلات دستگاه گوارش مانند نفخ، درد معده و یبوست استفاده میشود. بهعبارتی، مقدار زیاد فیبر موجود در عناب (حدود ۵۰٪ کربوهیدراتهای عناب از فیبر تشکیل شدهاند) میتواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک کند؛ چراکه فیبر باعث نرم شدن و افزایش حجم مدفوع میشود و در نتیجه عبور غذا از دستگاه گوارش را تسریع کرده و یبوست را کاهش میدهد.
همچنین، فیبر موجود در عناب میتواند بهعنوان غذا برای باکتریهای مفید روده عمل کرده و به رشد آنها کمک کند تا باکتریهای مضر را کاهش دهند. از طرفی، گفته میشود که عناب ممکن است در برابر بیماریهای التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو محافظت ایجاد کند. این میوه میتواند به تقویت لایه محافظ روده کمک کرده و جذب مواد مغذی را نیز بهبود دهد. علاوهبر آن، تحقیقات نشان میدهد که عناب میتواند اسید معده را کاهش داده و از معده در برابر زخم و آسیبها محافظت کند.
سلامت قلب و عروق
خاصیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی عناب میتواند فواید قابلتوجهی برای قلب داشته باشد. در این باره نتایج تحقیقات نشان میدهد که عناب قادر است سطح کلسترول خوب (HDL) را افزایش دهد، بدون اینکه میزان کلسترول بد (LDL) را بالا ببرد. این میوه همچنین میتواند از میزان تریگلیسرید و پروتئین واکنشی C (در موارد التهاب و روماتیسم در خون افزایش مییابد) بکاهد. اعتقاد بر این است که ساپونینهای موجود در عناب عاملی هستند که میتوانند سطح کلسترول خون را کاهش دهند. از طرفی، محققان بر این باورند که میوه عناب ممکن است از تصلب شرایین (تجمع موادی در رگها که جریان خون سالم را مختل میکنند) نیز جلوگیری کند.
محافظت از مغز
تحقیقات نشان میدهد عناب میتواند فواید محافظتی مختلفی برای مغز داشته باشد؛ از جمله این فواید میتوان به محافظت از سلولهای عصبی در برابر آسیب و تخریب، کمک به ترمیم حافظه، بهبود یادگیری و محافظت در برابر اختلالات شناختی اشاره کرد. علاوهبر آن، نتایج مطالعات جدید نشان میدهد که عناب میتواند فعالیتهای غیرطبیعی مغز که باعث بیماری آلزایمر میشوند را نیز تا اندازهای مهار کند.
محافظت در برابر سرطان
این روزها موضوع خواص ضدسرطانی عناب بسیار مورد توجه دانشمندان قرار گرفته است. در واقع، بسیاری از ترکیبات فعال زیستی موجود در عناب از جمله ساپونینها، فلاونوئیدها، آنتیاکسیدانها، پلیساکاریدها و تریترپنوئیدها نشان دادهاند که میتوانند رشد برخی سلولهای سرطانی را کند کرده یا حتی آنها را از بین ببرند. از این رو، دانشمندان بهطور فزایندهای در حال بررسی میوه عناب بهعنوان یک درمان طبیعی پیشگیرانه و مکمل برای سرطان هستند.
کاهشدهنده قند خون و تقویت سلامت متابولیک
برخی تحقیقات نشان دادهاند که عناب میتواند سطح قند خون را کاهش دهد؛ بنابراین، میتوان اینطور نتیجه گرفت که این میوه میتواند یک درمان طبیعی بالقوه برای بیماری دیابت و سایر اختلالات مرتبط با قند خون مانند سندرم متابولیک بهشمار آید. برخی دانشمندان معتقدند این اثر بهدلیل مقدار زیاد ویتامین A در عناب است که حساسیت سلولها به انسولین را بهبود میدهد. تحقیقات دیگر نیز نشان میدهد که عناب اثر مثبت بر هورمون آدیپونکتین دارد؛ هورمونی که قند خون و شاخصهای متابولیک را تنظیم میکند.
ضد اضطراب و استرس
در بسیاری از افراد، مشکلات خواب و اضطراب با هم همراه هستند. جالب است که همان ساپونینها و فلاونوئیدهایی که کیفیت خواب را بهبود میبخشند، نقش مهمی در کاهش اضطراب و استرس فرد نیز برعهده دارند. بهعبارتی، ترکیبات فعال زیستی موجود در عناب میتوانند اضطراب را کاهش داده و باعث برقراری حالت آرامش در بدن شوند. بهطور دقیق، اثر عناب بر GABA و سروتونین (دو انتقالدهنده عصبی مهم در خلقوخو و آرامش) عامل اصلی خاصیت ضداضطراب و آرامبخش این میوه است.
دیگر فواید عناب چیست؟
در ادامه، به سایر خواص عناب اشاره میکنیم:
- خواص عناب برای کبد: عناب میتواند با ترکیبات آنتیاکسیدانی و خواص ضدالتهابی خود به کاهش تجمع سموم و چربی در کبد کمک کند؛ این میوه از این طریق نهتنها در روند سمزدایی بدن موثر است، بلکه میتواند از بروز بیماریهای کبد چرب نیز جلوگیری کند.
- اثرات ضدالتهابی: ترکیبات گیاهی عناب (ساپونینها) خواص ضدالتهابی قوی دارند و توانایی عناب در کاهش التهاب، احتمالا منبع اثرات ضددرد آن نیز است.
- خواص عناب برای لاغری: تحقیقات نشان دادهاند که عناب میتواند اثر ضدچاقی داشته باشد و از تجمع چربی در بدن به میزان قابلتوجهی جلوگیری کند.
- خواص عناب برای کیست تخمدان: عناب دارای خواص ضد التهابی و آنتیاکسیدانی بوده و از این طریق میتواند در درمان کیستهای تخمدان موثر باشد.
- درمان یا پیشگیری از کمخونی: برخی مطالعات نشان میدهند که عناب ممکن است در بهبود کمبود گلبولهای قرمز خون موثر باشد؛ البته تحقیقات بیشتری لازم است.
چه کسانی باید در مصرف عناب احتیاط کنند؟
برای اکثر افراد، مصرف عناب بیخطر است. اما زنان باردار یا شیرده، افراد مبتلا به دیابت و افراد دارای آلرژی به لاتکس باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند. علاوهبر آن، افرادی که در شرف انجام عمل جراحیاند نیز میبایست در مورد مصرف عناب احتیاط لازم را داشته باشند؛ چراکه اثر عناب بر کاهش قند خون ممکن است کنترل قند را در حین و بعد از جراحی دشوار کند و حتی سیستم عصبی مرکزی را همانند داروهای بیهوشی، کند نماید. از این رو، توصیه میکنیم حداقل دو هفته قبل از جراحی مصرف عناب را قطع کنید. همچنین ناگفته نماند، افرادی که ونلافاکسین یا برخی داروهای ضدتشنج مصرف میکنند نیز میبایست از مصرف عناب خودداری کنند.
چرا باید عناب را در رژیم غذایی خود اضافه کنیم؟
عناب که با نام خرمای چینی یا خرمای قرمز نیز شناخته میشود، میوهای کمکالری و سرشار از فیبر است. این میوه منبعی غنی از مواد مغذی و آنتیاکسیدانی و ترکیبات محافظتکننده است و میتواند در سلامت عمومی، بهبود خواب و خلقوخو، کاهش استرس، حمایت از سلامت قلب و عروق، محافظت از مغز، بهبود یادگیری و حافظه و بهطور کلی تقویت عملکرد بدن نقش موثری داشته باشد.
علاوهبر آن، تحقیقات نشان میدهد عناب میتواند در درمان یبوست مزمن بسیار موثر باشد، اسید معده را کاهش داده و از معده در برابر زخم و آسیبها محافظت کند. در آخر، یادآور میشویم با اینکه عناب تازه و خشک هر دو مغذی هستند، اما عناب خشک میزان قند و کالری بیشتری دارد، بنابراین بهتر است در مصرف آن اعتدال را رعایت کنید.
سوالات متداول
- عناب چه خواصی دارد؟
عناب میوهای کمکالری، پرفیبر و سرشار از آنتیاکسیدان بوده و چندین ویتامین و ماده معدنی مهم، از جمله ویتامین C و پتاسیم را تامین میکند؛ این میوه قادر است عملکرد مغز، سیستم ایمنی و دستگاه گوارش را بهبود دهد.
- آیا عناب برای کبد مفید است؟
ترکیبات آنتیاکسیدانی و خواص ضدالتهابی عناب به کاهش تجمع سموم و چربی اضافی در کبد کمک میکنند؛ بدین ترتیب، عناب قادر است در روند سمزدایی بدن موثر باشد و از تجمع چربی اضافی در کبد و به دنبال آن، بروز بیماریهای کبد چرب جلوگیری کند.
- عناب برای گوارش موثر است؟
عناب برای درمان مشکلات دستگاه گوارش مانند نفخ، درد معده و یبوست مزمن استفاده میشود.
- آیا عناب برای دیابت مفید است؟
عناب میتواند سطح قند خون را کاهش دهد و به همین دلیل ممکن است برای پیشگیری و درمان دیابت و اختلالات متابولیک مفید باشد.
