خواص زغال اخته چیست؟
زغال اخته (Cornelian Cherry / Cornus mas) میوهای است با رنگ قرمز یاقوتی روشن یا تیره، که طعم تقریبا ترش و متمایز آن را میتوان ترکیبی از کرنبری و آلبالو ترش توصیف کرد. زغال اخته دارای کاروتنوئیدها، ترپنها و فلاونوئیدها (آنتوسیانینها و فلاونولها) بوده و همچنین حاوی ویتامین C، ویتامین E، ،بیوتین (B7) و ریبوفلاوین (B2) است. علاوهبر آن، دارای مقادیر قابلتوجهی کلسیم، پتاسیم، سدیم و منیزیم بوده و مقادیر کمتری از مس، منگنز، آهن، فسفر و روی دارد. همانطور که انتظار دارید، این میوه به سبب ترکیبات مغذی خود قادر است فواید سلامتی متعددی را ارائه دهد.
اگر مایل هستید با خواص زغال اخته در طب سنتی آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم این مطلب از اسنپپی را از دست ندهید؛ زیرا تصمیم داریم درباره خواص و مضرات زغال اخته بهطور کامل صحبت کنیم.
خواص زغال اخته در طب سنتی چیست؟
با توجه به ترکیبات مغذی و ارزشمند موجود در زغال اخته، اکنون در بخش زیر، به بررسی خواص زغال اخته خشک و تازه برای بدن میپردازیم:
خواص آنتیاکسیدانی و ضد میکروبی زغال اخته
زغال اخته چه به صورت تازه باشد و چه به فرم عصاره یا دمنوش، منبع غنی اسید اسکوربیک (ویتامین C)، ترکیبات فنولی و آنتوسیانینها است. این ترکیبات علاوهبر ایجاد رنگ و طعم میوه، خواص آنتیاکسیدانی آن را تامین میکنند. از طرفی، مطالعات نشان میدهند که عصاره زغال اخته منبعی غنی از مواد ضد میکروبی است و بهویژه علیه باکتریهای شایع ایجادکننده عفونتهای پوستی موثر عمل میکند.
خواص زغال اخته برای کبد
زغال اخته به سبب محتوای آنتیاکسیدانی قوی (آنتیسیانین) و سایر مواد مغذی، میوهای فوقالعاده چربیسوز محسوب میشود؛ به بیان بهتر، این میوه میتواند بافت کبد را از وجود چربیهای اضافی پاکسازی کرده و سلامت آن را ارتقا دهد. از این رو، زغال اخته میتواند بهعنوان یک درمان کمکی برای کسانی که با بیماری کبد چرب روبرو هستند، استفاده شود.
فواید زغال اخته برای بهبود عملکرد دستگاه ادراری
با اینکه هنوز به تحقیقات بیشتری برای اثبات این ادعا وجود دارد، اما گفته میشود که بنزوئیکاسید موجود در زغال اخته ممکن است در بهبود عفونتهای ادراری موثر باشد. همچنین برخی دیگر بر این باورند که نوعی پلیمر طبیعی در زغال اخته است که میتواند از اتصال باکتری اشریشیاکلای (شایعترین علت بروز عفونت ادراری) به دیواره مجاری اداری و تکثیر آن جلوگیری کرده و از این طریق، مانع ایجاد عفونت ادراری شود.
خواص زغال اخته برای کم خونی
زغال اخته دارای مجموعهای از مواد ارزشمند مانند آهن، روی و اسیدفولیک است؛ همانطور که میدانید این مواد میتوانند برای کسانی که با بیماری کم خونی دست و پنجه نرم میکنند مفید باشند. در حقیقت، بهعنوان یک راه کمکی میتوان از زغال اخته برای رفع کم خونی استفاده کرد.
فواید زغال اخته برای پوست
زغال اخته علاوهبر مجموعه آنتیاکسیدانها، دارای ترکیبات مفید دیگری مانند ملاتونین و آمینواسید تریپتوفان است؛ ترکیبات آنتیاکسیدانی این میوه (مانند ویتامین C) نهتنها در جلوگیری از آسیب رادیکالهای آزاد و استرس اکسیداتیو موثر هستند، بلکه میتوانند محرکی برای کلاژنسازی پوست باشند و این فرایند را تقویت کنند. هورمون ملاتونین و آمینو اسید تریپتوفان نیز میتوانند با تاثیر مثبت بر کیفیت خواب، به بهتر انجام شدن کلاژنسازی و پروسه ترمیم پوست کمک کرده و پوستی جوان و سالم را برای فرد به ارمغان بیاورند.
خواص زغال اخته برای زنان
با اینکه خاصیت رقیقکنندگی زغال اخته باعث میشود تا این میوه برای ماههای ابتدایی بارداری ایمن نباشد، اما مصرف متعادل و توصیهشده توسط پزشک در ماههای دیگر میتواند برای زنان باردار فوایدی داشته باشد؛ از خاصیت زغال اخته برای مادر و جنین میتوان به بهبود جریان خونرسانی به جفت، تقویت سیستم ایمنی مادر، جلوگیری از یبوست و مقابله با تهوع بارداری اشاره کرد. لازم به ذکر است، از آنجا که زغال اخته سرشار از آنتیاکسیدان و مواد مغذی متعدد است، میتواند میوهای مناسب برای دوران شیردهی باشد.
فواید زغال اخته برای تقویت سیستم ایمن
پرواضح است که مجموعه ترکیبات و مواد مغذی موجود در زغال اخته میتوانند در تقویت سیستم ایمنی و جلوگیری از بیماریهایی مانند سرطان (مانند سرطان پروستات، ریه، کولون و پوست) و دیابت نقش داشته باشند. در حقیقت، مجموعه آنتیاکسیدانها و مواد معدنی از جمله روی، آهن، مس و منگنز در کنار ویتامینهایی مانند ویتامین B1 ،K ،E و مهمتر از همه ویتامین C میتوانند بهطور قابلتوجهی سیستم ایمنی بدن را تقویت کنند. بدیهی است افرادی که سیستم ایمنی بدنشان قویتر است در مواجه با عوامل بیماریزا در شرایط بهتری قرار دارند و حتی در صورت ابتلا به بیماری، سریعتر بهبود مییابند.
خواص زغال اخته برای کلیه
زغال اخته نهتنها برای پاکسازی کبد موثر است، بلکه میتواند بهعنوان یک پاکسازیکننده قوی و موثر برای کلیهها نیز عمل کند. به بیان بهتر، خواص ادرارآور یا دیورتیک زغال اخته باعث میشود تا میزان ادرار فرد افزایش یابد و مواد زائد و سموم مختلف از بدن دفع شوند. از طرفی، گفته میشود که زغال اخته میتواند پروسه تولید اوره در بدن را تقویت کرده و از این طریق نیز عملکرد طبیعی کلیهها را بهبود و سلامت آنها را ارتقا دهد. مطالعهای در سال ۲۰۱۷ نشان داد که عصاره زغال اخته بهطور قابلتوجهی استرس اکسیداتیو (وضعیتی است که در آن مقدار زیادی مولکولهای ناپایدار به نام رادیکالهای آزاد در بدن وجود دارد) سلولهای بدن را کاهش میدهد. بنابراین، مصرف میوه زغال اخته میتواند در پیشگیری از آسیبهای کلیوی ناشی از دارو یا مواد شیمیایی موثر باشد.
فواید زغال اخته تازه برای دندانها
اعتقاد بر این است که ترکیبات موجود در زغال اخته میتوانند از چسبیدن باکتریها به دندانها و متعاقبا، تشکیل پلاک دندانی جلوگیری کنند. بنابراین افرادی که به دنبال روشهای طبیعی برای پاکسازی و ارتقای سطح بهداشت دهان و دندان خود هستند میتواند از این خاصیت زغال اخته تازه بهره ببرند. البته لازم به ذکر است، مصرف افراطی زغال اخته به دلیل مقادیری اسید ممکن است در مواردی باعث آسیب رساندن به مینای دندان شود؛ از این رو، برای جلوگیری از مضرات زغال اخته برای دندانها، به مصرف متعادل اکتفا کنید.
فواید زغال اخته برای فشار خون
زغال اخته به دلیل آنکه سرشار از آنتوسیانین است، میتواند در کاهش فشار خون و تنظیم آن موثر باشد. همانطور که میدانید فشار خون بالا از بیماریهای بسیار رایجی است که میتواند زمینهساز مشکلات جدی دیگری مانند بیماریهای قلبی شود. از این رو، افرادی که با فشار خون بالا مواجه هستند میتوانند مصرف این میوه را در برنامه غذایی خود بگنجانند و از فواید بهرهمند شوند.
خواص زغال اخته برای دستگاه گوارش
زغال اخته به سبب داشتن ترکیباتی مانند تانن دارای خاصیت قابض است. خاصیت قابض زغال اخته نیز میتواند بافتهای بدن را دچار انقباض کرده و جلوی دفع مایعات از بدن را بگیرد. بنابراین این خاصیت زغال اخته میتواند برای کسانی که با مشکلات گوارشی مانند اسهال (که بدن را با کمآبی مواجه میکند) روبرو هستند مفید باشد.
فواید زغال اخته در کاهش وزن
خاصیت زغال اخته در لاغری و کاهش وزن، احتمالا یکی از مهمترین ویژگیهای مصرف این میوه بهشمار میرود. در حقیقت، یکی از موثرترین میوهها در پروسه کاهش وزن همین زغال اخته است. چراکه این میوه قند و کالری کمی داشته و به سبب وجود املاح و ترکیبات مغذی مانند ویتامینها میتواند در روند افزایش متابولیسم، کاهش اشتها، کنترل قند خون و بهبود گوارش موثر باشد؛ همانطور که میدانید افزایش نرخ سوخت و ساز بدن میتواند باعث چربیسوزی بیشتر شده و روند لاغری را تسهیل نماید.
خواص زغال اخته برای مغز و حافظه
مجموعه آنتیاکسیدانی قدرتمند زغال اخته این میوه را قادر میسازد تا از عملکرد مخرب رادیکالهای آزاد جلوگیری کرده و احتمال آسیب استرس اکسیداتیو را کاهش دهد. نتیجه این فرایند نیز باعث میشود تا DNA سلولی از آسیب حفظ شده و احتمال التهاب در مغز کاهش یابد. علاوهبر آن، ویتامین C زغال اخته به روند افزایش تولید نورآدرنالین کمک کرده و باعث بهبود ارتباط بین سلولهای مغزی میشود. ناگفته نماند، برخی تحقیقات نشان میدهند که زغال اخته ممکن است در کاهش احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر در سنین بالا نیز موثر باشد.
فواید زغال اخته برای چشم
آنتوسیانین از آنتیاکسیدانهای موجود در میوه زغال اخته است. این ماده با خواص ضدالتهابی خود میتواند جریان گردش خون در مویرگهای چشم را تقویت کرده و نهایتا باعث شود تا چشم بتواند بهتر با تغییرات نور محیط سازگاری پیدا کند. البته برخی تحقیقات نشان میدهند که زغال اخته حتی قادر است در روند کاهش احتمال ابتلا به برخی بیماریهای چشمی مرتبط با افزایش (مانند آب مروارید و شبکوری) موثر باشد.
خواص زغال اخته در تنظیم قند خون
نتایج مطالعات نشان میدهد که مصرف زغال اخته میتواند آسیب پانکراس ناشی از دیابت را بهبود دهد؛ این اثر به دلیل وجود آنتوسیانین و دیگر ترکیبات آنتیاکسیدانی در این میوه است. همچنین گفته میشود که مصرف روزانه و منظم زغال اخته باعث کاهش قابلتوجه قند خون و بهبود علائم دیابت مانند کاهش مصرف آب و افزایش وزن بدن میشود. بنابراین، زغال اخته را میتوان مکملی ضد دیابت بهشمار آورد.
فواید زغال اخته برای مردان
اعتقاد بر این است که مصرف منظم و البته متعادل زغال اخته میتواند بهطور ویژه برای مردان نیز مفید باشد. در این باره نتایح تحقیقات نشان میدهد که زغال اخته به سبب محتوای بالای آنتیاکسیدانی خود قادر است از تخریب سلولی اسپرمها جلوگیری کرده و در تقویت توانایی جنسی مردان تا حدی موثر باشد.
خواص زغال اخته در بهبود عملکرد سیستم قلبی-عروقی
مطالعهای در سال ۲۰۱۰ نشان داد که افزودن میوه زغال اخته به رژیم غذایی افزایشدهنده کلسترول، اثراتی مشابه داروی لوواستاتین دارد و میتواند ریسک بیماریهای قلبی-عروقی را تا اندازهای کاهش دهد.
آیا مصرف زغال اخته ایمن است؟
زغال اخته سرشار از ویتامین C، آنتیاکسیدانها و مواد مغذی دیگر است که میتواند سطح سلامتی را بهطور قابلتوجهی ارتقا دهد. البته برای جلوگیری از عوارض و خطرات احتمالی، پیشنهاد میکنیم پیش از مصرف این میوه و محصولات آن، به موارد زیر توجه کنید:
مصرف متعادل: مانند هر میوهای، زغال اخته نیز بهتر است به مقدار مناسب میل شود. مصرف بیشازحد این میوه میتواند باعث مشکلات گوارشی یا عدم تعادل در رژیم غذایی شود.
سوزش معده (ریفلاکس): زغال اخته میوهای اسیدی است و به همین دلیل ممکن است برای برخی افراد باعث سوزش معده شود.
حساسیت و آلرژی: پیش از مصرف زغال اخته، مطمئن شوید که به این میوه حساسیت ندارید؛ اگر قبلا این میوه را نخوردهاید، بهتر است ابتدا مقدار کمی از آن را امتحان کنید.
عوارض احتمالی: از آنجا که زغال اخته طبع سرد و خشکی دارد، بهتر است افراد سرد مزاج برای جلوگیری از عوارضی مانند نفخ، در مصرف آن احتیاط کنند.
بارداری و شیردهی: توصیه میشود زنان باردار و شیرده، بدون مشورت با پزشک این میوه را وارد رژیم غذایی خود نکنند.
مشاوره با پزشک: در صورت داشتن شرایط خاص سلامتی یا هر گونه نگرانی، قبل از افزودن زغال اخته به رژیم غذایی خود، حتما با پزشک مشورت کنید.
تداخلات دارویی احتمالی
مصرف همزمان زغال اخته با برخی داروها ممکن است دچار تداخل شود؛ از این رو، قبل از اضافه کردن زغال اخته به رژیم غذایی خود، در صورتی که داروهای زیر را مصرف میکنید حتما با پزشک مشورت کنید:
داروهای ضد دیابت: زغال اخته ممکن است باعث کاهش قند خون شود؛ مصرف همزمان آن با داروهای کاهشدهنده قند خون میتواند اثر دارو را تقویت کرده و ریسک هیپوگلیسمی (افت قند خون) را افزایش دهد.
داروهای فشار خون: مصرف همزمان زغال اخته با داروهای کاهشدهنده فشار خون میتواند اثر دارو را افزایش دهد.
خواص زغال اخته تازه و خشکشده رو دست کم نگیر!
زغال اخته میوهای ترشمزه و سرشار از ویتامینها خصوصا ویتامین C و آنتیاکسیدانها است که فواید سلامتی متعددی را برای بدن ارائه میدهد. از جمله خواص زغال اخته برای بدن میتوان به بهبود عملکرد دستگاه گوارش، تقویت سیستم ایمنی، کاهش قند خون و کمک به کاهش وزن و لاغری اشاره کرد. شما میتوانید برای بهرهمندی از فواید زغال اخته، این میوه را بهصورت تازه با خشک مصرف کنید. البته توجه داشته باشید که این میوه دارای طبع سرد است، بنابراین در صورت مصرف افراطی ممکن است باعث بروز عوارضی مانند نفخ برای این افراد شود. در آخر، بار دیگر یادآور میشویم، زنان باردار یا شیرده یا کسانی که شرایط خاص سلامتی داشته و داروهای بهخصوصی مانند داروهای فشار خون و داروهای ضددیابت مصرف میکنند، بهتر است پیش از مصرف این میوه، ابتدا با پزشک خود مشورت کنند.
سوالات متداول
آیا زغال اخته باعث لاغری میشود؟
جدا از اینکه زغال اخته میوهای کمکالری بوده و قند کمی دارد، مصرف آن میتواند باعث افزایش متابولیسم و چربیسوزی شود و روند کاهش وزن را تسهیل نماید.
آیا زغال اخته برای پوست مفید است؟
ترکیبات مفید موجود در زغال اخته با کمک به فرایند کلاژنسازی و بازسازی پوست، به داشتن پوستی جوان و شاداب کمک میکنند.
آیا زغال اخته قند خون را کاهش میدهد؟
مصرف متعادل و منظم زغال اخته میتواند باعث کاهش قند خون و بهبود علائم دیابت شود.
آیا زغال اخته فشار خون را تنظیم میکند؟
آنتوسیانین موجود در زغال اخته باعث میشود تا این میوه بتواند به تنظیم فشار خون کمک کند.
خواص زغال اخته برای کم خونی چیست؟
از آنجا که زغال اخته حاوی آهن و اسیدفولیک و روی است، میتواند بهعنوان یک راه کمکی برای رفع کم خونی استفاده شود.
