معرفی بهترین کتابهای هاروکی موراکامی برای سفر به جهانی متفاوت
هاروکی موراکامی نویسندهای است که جهان داستانی او یا از همان ابتدا کاملا به دل خواننده مینشیند، یا خیلی زود پس زده میشود و معمولا حالتی میان این دو وجود ندارد.
شخصیتهای او در این جهان آدمهای معمولی هستند، مانند مردی تنها در آپارتمانی در توکیو، دختری که وسط زندگی روزمره ناگهان با واقعهای عجیب رو به رو میشود، نوجوانی که بین عشق و خشونت گیر کرده است. اما همین آدمهای معمولی ناگهان وارد فضاهایی میشوند که در آن گربهها حرف میزنند، باران ماهی میبارد، زمان دو شاخه میشود و یک اتاق زیر زمین میتواند در ورود به واقعیتی دیگر باشد. وقتی خواننده چند صفحه از کتابهای جنگل نروژی یا کافکا در کرانه را میخواند، احساس میکند نویسنده نه فقط داستان، بلکه حس روزهای تنهایی، شبهای طولانی، موسیقی و خاطرات گنگ خود را روی کاغذ آورده است.
در این مقاله از اسنپ پی قصد داریم تا به معرفی بهترین کتاب های هاروکی موراکامی بپردازیم؛ از کتاب جنگل نروژی که بسیاری را برای اولینبار با نام موراکامی آشنا کرد تا رمانهای حجیم مثل 1Q84 و سرگذشت پرنده کوکی که خواننده را در مسیری بلند و پیچیده همراه خود میکشد.
هاروکی موراکامی کیست؟
هاروکی موراکامی در سال ۱۹۴۹ در کیوتوی ژاپن به دنیا آمد و بیشتر عمر خود را در شهر توکیو گذرانده است. این نویسنده پیش از آن که نامش در فهرست نویسندگان بزرگ جهان قرار بگیرد، چندین سال صاحب یک بار جز (Jazz) بود و قهوه سرو میکرد و در کنار آن صفحه موسیقی جاز پخش میکرد. این تجربه در کنار علاقه او به موسیقی و ورزش دویدن بعدها وارد کتابهای موراکامی شد. در بسیاری از رمانهای او، شخصیتها یا در حال دویدن هستند یا به موسیقی جز و راک گوش میدهند.
موراکامی نویسندگی را از ترجمه چندین رمان و داستان از نویسندگان مختلف آمریکایی مثل ریموند کارور و فیتز جرالد شروع کرد. این تجربه باعث شد زبان و ریتم نوشتههای هاروکی موراکامی با نویسندگان قبلی ژاپنی متفاوت باشد و نثری ساده و روان با لایهای تنهایی و درگیری با گذشته جریان داشته باشد.
دلایل محبوبیت آثار هاروکی موراکامی
محبوبیت موراکامی فقط به خاطر داستانهای عجیب یا جواز ادبی این نویسنده نیست. خواننده هنگام مطالعه آثار هاروکی موراکامی احساس میکند که نویسنده از جنس همان آدمهای معمولی است که پشت میز کار و وسط آلودگی هوای شهر با خستگی روزمره مینویسد. در این آثار شخصیتها شغلهای معمولی دارند و در آپارتماهای کوچک زندگی میکنند، با عشقهای پیچیده رو به رو میشوند.
موراکامی از یک طرف رئالیسم جادویی (روایت واقع گرایانهای که اتفاقهای غیرعادی و فراطبیعی را کاملا عادی و روزمره نشان میدهد) و از طرف دیگر سوررئال (فضایی شبیه خواب و کابوس) را وارد زندگی روزمره میکند. موراکامی در آثار خود احساسات ساده انسانی را جدی در نظر میگیرد ولی این احساسات را به سادگی و با نثری روان نوشته است.
این نثر روان باعث شده است تا ترجمه آثار اون به زبانهای دیگر راحتتر باشد و چند ترجمه مختلف از آثار او به زبان فارسی نیز وجود دارد.
فهرست بهترین کتاب های هاروکی موراکامی برای شروع
برای کسانی که نام موراکامی را شنیدهاند و نمیدانند برای مطالعه آثار او از کجا باید شروع کنند، معمولا دو کتاب «جنگل نروژی» و «کافکا در کرانه» جزو کتابهایی است که خوانندگان آثار او پیشنهاد میدهند.
بعد از این دو کتاب، گزینههای دیگری مثل «1Q84»، «سرگذشت پرنده کوکی»، «اسپوتنیک دوست داشتنی»، «رنگ ناپریده تسوکورو تازاکی و سالهای زیارتش» و مجموعه داستانهایی مثل «مردان بدون زن» یا «بعد از تاریکی» برای ادامه مسیر مطالعه آثار موراکامی پیشنهاد میشوند.
انتخاب بین این آثار بستگی به این دارد که شما بیشتر حوصله خواندن چه رمانهایی را داشته باشید، کسانی که به رمانهای حجیم و جهانهای چند لایه علاقه دارند، با «1Q84» و «سرگذشت پرنده کوکی» رابطه خوبی برقرار میکنند.
کسانی که ترجیح میدهند با چند داستان متفاوت آشنا شوند، بهتر است با مجموعه داستانها شروع کنند و بعد به سراغ رمانهای بلند بروند.
در بین کتابهای هاروکی موراکامی، برای کسانی که میخواهند تفاوت سبک نگارش موراکامی را ببینند، رمانهای اول او مثل «صدای باد را بشنو» و «پینبال، ۱۹۷۳» جذاب است. در این آثار، عناصری مثل تنهایی، موسیقی و فضای شهری وجود دارد اما هنوز پیچیدگی و جهان بینی گستردهای که در کتابهای «سرگذشت پرنده کوکی» و «1Q84» وجود دارد به داستان اضافه نشده است.
جنگل نروژی؛ رمان عاشقانه تلخ
جنگل نروژی معروفترین رمان هاروکی موراکامی در بین خوانندگان غیر ژاپنی است. داستان از زبان مردی به نام «تورو واتانابه» روایت میشود، مردی که در دهه سی زندگی خود، زمان فرود هواپیما، با شنیدن آهنگ «Norwegian Wood» بیتلز، ناگهان به سالهای جوانی و عشقی که هم زمان زیبا و دردناک بود برمیگردد. در واقع رمان یک خاطره بلند درباره بازگشت به دوران دانشجویی، دوست صمیمی که خودکشی کرده، دختری که با افسردگی دست و پنجه نرم میکند و رابطهای که اتفاقات زیادی در آن میافتد، است.
این کتاب، بیشتر رمانی است درباره سوگ، تنهایی، رابطه و تلاش برای ادامه دادن زندگی بعد از فقدان. خواننده با خواندن این کتاب در خوابگاه دانشجویی قدم میزند، در آسایشگاه دور افتادهای که نائوکو در آن بستری است حضور پیدا میکند و از چشم او رابطهای را میبیند که همیشه چیزی را در خود کم دارد. گفتگوهای طولانی، پیادهرویهای دو نفره، بدنهایی که با هم نزدیک میشوند اما ذهن دو انسان همچنان در فاصلهای عجیب باقی میماند، همه در این رمان اتفاق میافتد.
کافکا در کرانه؛ محبوبترین رمان سوررئال
برعکس کتاب جنگل نروژی که چهره واقع گرای موراکامی است، رمان «کافکا در کرانه» چهره سوررئال موراکامی را نشان میدهد.
این رمان دو خط داستانی متفاوت را دنبال میکند. یکی درباره نوجوانی به نام «کافکا تامورا» که از خانه فرار میکند و به کتابخانهای در شهر دیگری پناه میبرد و دیگری درباره پیرمردی به نام «ناکاتا» که در کودکی اتفاقی عجیب برای او افتاده است و حالا تواناییهای غیرعادی دارد، اما در زندگی روزمره به سادهترین شکل ممکن پیش میرود. این دو خط آرام آرام به هم نزدیک میشوند، اما باهم ادغام نمیشوند.
در این رمان، اتفاقات عجیب بیشتری نسبت به بقیه رمانهای موراکامی وجود دارد، مثل مکالمه گربهها، مردی مرموز که از آسمان ماهی و زانک گوشت میباراند، جنگلی که انگار بیرون زمان ایستاده است، کتابخانهای با زنی که در گذشته گیر کرده و نوجوانی که احساس میکند نفرینی قدیمی روی او افتاده است. زیر همه این اتفاقات عجیب، داستانی درباره فرار از خانه، جست و جوی هویت، گناه خانوادگی و تلاش برای فهمیدن این که انسان چگونه میتواند از سایههای گذشته عبور کند، جریان دارد.
علاقهمندان به آثار هاروکی موراکامی میتوانند در این رمان با تمام عناصر محبوب جهان او آشنا شوند، مواردی مثل موسیقی کلاسیک و راک، غذا خوردن، خواب و رویا، کتابخانهها و اتاقهای ساکت و شخصیتهایی که در حاشیه جامعه زندگی میکنند، اما از نظر درونی بسیار پیچیدهاند. این ترکیب باعث شده خیلیها این کتاب را بهترین رمان موراکامی بدانند؛ به این خاطر که بخش زیادی از ماجرا را باز میگذارد تا ذهن خواننده بین خواب و بیداری، واقعیت و خیال، در رفت و آمد باشد.
1Q84؛ جهان موازی در آثار هاروکی موراکامی
«1Q84» یکی از بلندترین و جاه طلبانهترین آثار هاروکی موراکامی است. عنوان کتاب بازیای با سال ۱۹۸۴ جورج اورول است؛ یعنی سالی که داستان در آن آغاز میشود، اما با یک تغییر کوچک در حروف، نشان داده میشود که جهان داستان دقیقا همان جهان آشنا نیست.
قصه این رمان از جایی شروع میشود که زنی جوان به نام «آومامه» از ترافیک بزرگراه پایین میآید، از نردبانی مخفی بالا میرود و ناگهان خودش را در واقعیتی میبیند که یک جزئیات ظاهرا ساده در آن فرق کرده است؛ حضور دو ماه در آسمان و تغییرات ریز اما مهم در ساختار قدرت و گروههای مذهبی مخفی.
در خط دیگر داستان، مردی به نام «تن گو» حضور دارد؛ نویسندهای جوان که به طور غیررسمی مأمور میشود تا رمانی خام را که دختری نوجوان نوشته، بازنویسی کند. این رمان درون رمان، «هواپیما» نام دارد و در خود، جهان دیگری را باز میکند؛ جهانی که به شکلی عجیب با واقعیت «1Q84» مرتبط است. به این شکل، موراکامی همزمان با دو خط داستانی و یک رمان درونی کار میکند و خواننده را در طبقات مختلف واقعیت میگرداند.
«1Q84» رمان سادهای برای شروع نیست؛ حجم زیاد، شخصیتهای متعدد و حضور عناصر پیچیده، آن را بیشتر مناسب خوانندهای میکند که قبلا چند کتاب دیگر از موراکامی خوانده و با زبان و جهان او آشنا شده است. در عوض، کسی که وارد این جهان شود، امکان تجربهی یک داستان عاشقانه در دل رمانی سیاسی و سوررئال را پیدا میکند؛ عشقی که بین دو انسان شکل گرفته، اما برای رسیدن به هم باید از میان واقعیتهای موازی، فرقههای مخفی و بازیهای قدرت عبور کنند. این ترکیب عشق و جهان موازی، یکی از ویژگیهای مهم «1Q84» است.
سرگذشت پرنده کوکی؛ پیچیدهترین رمان موراکامی
سرگذشت پرنده کوکی (The Wind-Up Bird Chronicle) برای خیلیها پیچیدهترین رمان موراکامی است، نه به خاطر زبان، بلکه به خاطر تعداد شخصیتها، وقایع تاریخی، خوابها، رویاها و داستانهای فرعی که در آن با هم ادغام میکند. در ظاهر، همه چیز از جایی شروع میشود که مردی جوان، بعد از بیکار شدن، ناگهان متوجه میشود گربه خانواده ناپدید شده و به دنبال او میگردد. در مسیر این جست و جو، متوجه میشود همسر او نیز آرام آرام از نظر عاطفی و سپس به معنای واقعی کلمه از زندگی او فاصله میگیرد.
جست و جوی گربهی گمشده، مرد را به چاه خشک در خانهای متروکه میکشاند؛ جایی که او در آن فرو میرود و ساعتها در سکوت مینشیند. این چاه، به شکلی نمادین و در عین حال بسیار ملموس، درب ورود به تجربههایی است که گذشتهی فردی و تاریخی را با هم پیوند میزند. خاطرات جنگ، خشونت، شکنجه، رابطههای عاشقانهی ناقص، تماس با آدمهایی که در حاشیه زندگی میکنند و نقش نیروهای عجیب در جریان زندگی، همه در این رمان دیده میشود.
خواننده در «سرگذشت پرنده کوکی» با سبکی پیچیده از داستانها روبهرو میشود. این رمان برای کسی که فقط به دنبال داستانی ساده و خطی است، انتخاب مناسبی نیست؛ بلکه بیشتر برای خوانندهای است که دوست دارد هفتهها در یک کتاب بماند، شخصیتها را آرام آرام بشناسد، به عقب و جلو برگردد و خودش بین لایههای مختلف داستان رابطه برقرار کند.
مجموعه داستانهای کوتاه موراکامی
مجموعه داستانهای موراکامی یک انتخاب خوب برای کسانی است که میخواهند با سبک نگارش موراکامی آشنا شوند. کتابهایی مثل مردان بدون زن، بعد از تاریکی، فیل ناپدید میشود و دیگر مجموعهها، فرصت خوبی است تا در چند روز با این سبک نگارش آشنا شوند. در این داستانها، از همان عناصری که در بقیه کتابها دیده میشود، استفاده شده است؛ مثل مردان تنها، زنانی مرموز، شهرهایی که شب آنها از روزشان مهمتر است و موسیقی.
مثلا در داستانی از کتاب مردان بدون زن، مردی تنها بعد از سالها، میشنود زنی که زمانی با او رابطه داشته، خودکشی کرده است. داستان بیشتر به این میپردازد که این خبر چگونه روی ذهن او مینشیند و چه چیزهایی را زنده میکند اما به بازسازی صحنه مرگ نمیپردازد. در داستان دیگری، مردی بعد از یک تلفن عجیب، زندگی خود را زیر سوال میبرد. این داستانها نشان میدهند موراکامی چگونه میتواند در چند صفحه، فضای کامل یک رمان را فشرده کند.
برای کسانی که به دنبال ورود به کتاب های هاروکی موراکامی هستند، مجموعه داستانها فرصت خوبی است که یک خواننده میتواند ببیند آیا با ریتم داستانها، نوع پایان بندی، میزان ابهام و حضور عناصر سوررئال کنار میآید یا نه. اگر این جهان برای او جذاب باشد، بعدا میتواند رمانهای بلند مثل «کافکا در کرانه»، «سرگذشت پرنده کوکی» یا «1Q84» را مطالعه کند.
از کجا شروع کنیم؟ بهترین ترتیب خواندن کتاب های هاروی موراکامی
این که از کدام کتاب شروع شود، بستگی به سلیقه خواننده دارد، اما میتوان چند مسیر کلی پیشنهاد کرد. اگر کسی به رمانهای عاشقانه و واقع گراتر علاقه دارد و دوست دارد ابتدا با درد و سوگ و رابطههای انسانی ملموس رو به رو شود، کتاب «جنگل نروژی» نقطهی شروع خوبی است. بعد از آن، میتواند سراغ «اسپوتنیک دوست داشتنی» یا «رنگ ناپریده تسوکورو تازاکی و سالهای زیارتش» برود؛ هر دو رمانهایی هستند که بیش از آن که به سوررئال تکیه کنند، روی رابطهها و احساسات تمرکز دارند.
اگر خواننده از آغاز، جذب عناصر عجیب و جهانهای دوگانه شده است، شاید بهتر باشد مسیر را با «کافکا در کرانه» شروع کند. این کتاب نمونهی خوبی از ترکیب واقعیت و خیال در آثار هاروکی موراکامی است و به خواننده نشان میدهد تا کجا حاضر است با داستانی حرکت کند که پاسخهای واضح کمتری دارد. بعد از «کافکا در کرانه»، رفتن سراغ «سرگذشت پرنده کوکی» و سپس «1Q84» گزینههای منطقی هستند.
برای کسانی که حوصلهی رمانهای بلند ندارند یا میخواهند ابتدا سبک او را در مقیاس کوچکتر بسنجند، مجموعه داستانهای کوتاه بهترین انتخاب است. خواننده میتواند با «مردان بدون زن» یا «بعد از تاریکی» شروع کند، چند داستان بخواند، سپس تصمیم بگیرد آیا میخواهد هفتهها در یک رمان بلند فرو برود یا ترجیح میدهد هر بار، چند شب مهمان یک داستان باشد. مهم این است که کتابهای هاروکی موراکامی با هر مسیری که انتخاب شود، جهان خاص خود را دارند و اگر خواننده با این جهان ارتباط بگیرد، به احتمال زیاد چندین کتاب دیگر را نیز دنبال خواهد کرد.
خرید اقساطی کتاب های هاروکی موراکامی
برای افرادی که میخواهند چند عنوان از کتاب های هاروکی موراکامی را به صورت یک جا تهیه کنند، سرویس خرید اقساطی اسنپپی راه مناسبی برای مدیریت هزینه است. به این صورت که به جای پرداخت کل مبلغ در یک مرحله و به صورت یکجا، میتوانید این هزینه را بدون سود و کارمزد به صورت 4 قسط ماهانه سرشکن کنید.
جمعبندی؛ نظر شما درباره جهان هاروکی موراکامی چیست؟
هاروکی موراکامی نویسندهای است که جهان او به تدریج خودش را نشان میدهد. در چند کتاب اول، شاید فقط چند تصویر در ذهن خواننده باقی بماند: نوجوانی فراری در کتابخانهای ساکت، مردی که در چاه خشک مینشیند، جوانی که با شنیدن یک آهنگ قدیمی به سالهای دور پرتاب میشود، زنی که نیمهشب در خیابانهای شهر پرسه میزند. اما بعد از آن که یک یا دو رمان دیگر خوانده شود، متوجه میشوید این تصویرها به هم وصل شدهاند و شبکهای از آدمهای تنها، موسیقی، اتاقهای خالی و اتفاقهای ظاهرا نامعقول ساختهاند.
برای شروع، لازم نیست همه چیز را درباره آثار هاروکی موراکامی بدانید. کافی است یک کتاب انتخاب کنید؛ برای مثال «جنگل نروژی» اگر طرفدار داستانهای عاشقانه و تلخ هستید، «کافکا در کرانه» اگر علاقهمند به جهانهای عجیب و رئالیسم جادویی و فضای سوررئال هستید، یا یکی از مجموعه داستانها، اگر فرصت کوتاهتری دارید. مطمئن باشید که اگر یکی از این کتابها را باز کنید و با حال و هوای آن احساس نزدیکی کنید، به سراغ بقیه كتاب هاي هاروكي موراكامي نیز خواهید رفت.
سوالات متداول
اگر تا حالا هیچ کتابی از موراکامی نخواندهام، از کجا شروع کنم؟
برای بیشتر خوانندگان، «جنگل نروژی» و «کافکا در کرانه» دو نقطهی شروع مناسب هستند؛ یکی واقعگراتر و عاشقانهتر، دیگری سوررئالتر و جهان سازتر.
آثار هاروکی موراکامی بیشتر در چه فضایی حرکت میکنند؟
ترکیبی از زندگی روزمره در شهر، تنهایی، موسیقی، رابطههای پیچیده و عناصر عجیب که واقعیت را کمی کج میکنند.
اگر حوصله رمانهای طولانی نداریم، چه بخوانیم؟
مجموعه داستانهای کوتاه او مثل «مردان بدون زن» یا «بعد از تاریکی» برای شروع و آشنایی با سبک موراکامی مناسب هستند.
تفاوت «جنگل نروژی» با «کافکا در کرانه» چیست؟
«جنگل نروژی» بیشتر روی عشق، سوگ و افسردگی در فضای دانشگاهی تمرکز دارد، در حالی که «کافکا در کرانه» نوجوانی فراری، کتابخانهای خاص و عناصر سوررئال را محور داستان قرار میدهد.
آیا لازم است قبل از خواندن موراکامی، ادبیات ژاپن را بشناسم؟
خیر؛ آثار هاروکی موراکامی آنقدر جهانی هستند که بدون پیش زمینهی خاص درباره ادبیات ژاپن هم میتوان با آنها ارتباط گرفت.
