مشکلات گوشی رجیستر نشده که به شما نمیگویند!
دنیای خرید و فروش موبایل در ایران سالهاست که با واژهای به نام رجیستری کردن گوشی گره خورده و حالا دیگر به یکی از دغدغههای اصلی خریداران تبدیل شده است. این طرح که اواخر سال ۱۳۹۶ با هدف سد کردن راه ورود غیرقانونی گوشیها و نظم بخشیدن به این بازار آشفته کلید خورد، تمام قواعد بازی را در خرید و فروش تغییر داده است. طبق این قانون، هر دستگاهی که قابلیت نصب سیمکارت دارد، باید پس از عبور از مرزها در یک سامانه مرکزی ثبت شود تا اجازه پیدا کند به شبکه اپراتورهای داخلی متصل بشود. هدف نهایی از اجرای این طرح، نظارت دقیق بر واردات، مدیریت خروج ارز و احقاق حقوق گمرکی اعلام شده؛ اما روی دیگر سکه، چالشهای جدی و ضررهای مالی سنگینی است که به دلیل بیاطلاعی از جزئیات فنی گریبان خریداران را میگیرد. در این مطلب از اسنپپی قصد داریم با نگاهی دقیق بررسی کنیم که مشکلات گوشی رجیستر نشده چیست و هنگام خرید این گوشیها باید به چه نکاتی توجه کرد.
طرح رجیستری چیست و چرا برای گوشیهای هوشمند الزامی شد؟
رجیستری در حقیقت نوعی سیستم هوشمند برای ثبت شناسه جهانی تجهیزات موبایل یا همان IMEI در بانک اطلاعاتی سامانه همتاست. اگر به یاد داشته باشید، پیش از زمستان ۱۳۹۶ بازار پر بود از گوشیهای قاچاقی که بدون نظارت کیفی یا پرداخت ریالی حق گمرک، خرید و فروش میشدند. آن وضعیت چرخ اقتصاد کشور را کند میکرد و مشتری را در بنبست ناامنی قرار میداد؛ زیرا گوشیهای قاچاق عملا فاقد گارانتی معتبر یا خدمات پس از فروش بودند.
با الزامیشدن طرح رجیستری، ورق برگشت و تنها گوشیهایی که از کانالهای قانونی وارد شدهاند و کد فعالسازی دریافت کردهاند، اجازه دارند از خدمات مخابراتی ایران استفاده کنند. درواقع، رجیستری حکم همان مجوز فعالیت را دارد که بدون آن، گرانقیمتترین گوشی هوشمند شما با یک تبلت فاقد سیمکارت فرقی نخواهد داشت. با وجود گذشت سالها هنوز ابهاماتی درباره پرچمداران جدید مثل سریهای اخیر آیفون وجود دارد که شناخت دقیق این قانون را برای هر خریداری مهم میکند.
گوشی رجیستر نشده یعنی چه؟
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، گوشی رجیستر نشده دستگاهی است که شناسه IMEI آن در کنار شماره تلفن شما در سامانه همتا تایید نشده است. این اتفاق معمولا دو ریشه اصلی دارد؛ یا گوشی از اساس قاچاق است و هیچ راهی برای ثبت رسمی آن وجود ندارد یا بهصورت مسافری وارد شده است و مالک هنوز فرصت نکرده که عوارض گمرکی را بپردازد و مراحل فعالسازی آن را تمام کند. در این حالت، شبکه مخابراتی ایران این دستگاه را غیرمجاز میداند.
این گوشیها معمولا ۳۰ روز فرصت دارند تا در شبکه فعال باشند و کاربر در این مدت باید تکلیف ثبت قانونی آنها را روشن کند؛ اما به محض پایان این مهلت، دکلهای مخابراتی ارتباط خود را با دستگاه قطع خواهند کرد و تمام سرویسهای مبتنی بر سیمکارت از کار میافتند.
اصلیترین مشکلات گوشی رجیستر نشده
استفاده از گوشی ثبتنشده، کاربر را با محدودیتهای فنی، مالی و حتی امنیتی مختلف روبهرو میکند. در ادامه به ابعاد مختلف مشکلات گوشی رجیستر نشده میپردازیم:
قطع خدمات مخابراتی
مهمترین مشکل مشکلات گوشی رجیستر نشده، خاموششدن کامل بخش مخابراتی دستگاه است. وقتی مهلت قانونی سر برسد، اپراتورهای همراه اول، ایرانسل یا رایتل دیگر مودم گوشی شما را در شبکه نمیپذیرند. تصورش را بکنید؛ در لحظهای که به یک تماس اضطراری یا ارسال یک پیامک مهم نیاز دارید، گوشی شما هیچ سیگنالی دریافت نمیکند. بدتر از آن، دسترسی به اینترنت همراه که نبض ارتباطات و مشاغل امروزی است، کاملا مسدود میشود. شاید دوربین و وایفای هنوز کار کنند، اما گوشی شما عملا سیستم ارتباطی خود را از دست میدهد.
عدم بهره مندی از گارانتی و خدمات پس از فروش
گوشیهایی که از فیلتر رجیستری عبور نمیکنند، غالبا از مسیرهای غیررسمی به بازار رسیدهاند و این یعنی دستگاه شما زیر نظر هیچ شرکت معتبر و پاسخگویی نیست. در دنیای حساس الکترونیک، حتی غولهای تکنولوژی هم ممکن است با خرابی ناگهانی برد، سوختن پیکسلها یا نقص باتری روبهرو شوند. در چنین شرایطی، تمام هزینههای گزاف تعمیرات روی دوش خودتان میافتد و هیچ تعمیرگاه رسمی تعهدی برای تامین قطعه اصلی ندارد. نبود گارانتی نیز میتواند شما را با استرس دائمی مواجه کند.
افت قیمت شدید در زمان فروش دست دوم
خرید کالایی که اصالت قانونی ندارد، ریسک بزرگی برای سرمایه شماست؛ چون گوشی رجیستر نشده در بازار دست دوم با افت قیمت وحشتناکی مواجه میشود و فروش آن کار هر کسی نیست. خریداران باهوش، وقتی از دردسرهای آنتن و هزینههای احتمالی برای دور زدن طرح باخبر هستند، هرگز سراغ این دستگاهها نمیروند.
آیا دور زدن طرح رجیستری امکان پذیر است؟
با ممنوع شدن رجیستری پرچمداران جدیدی مثل آیفون ۱۴ و ۱۵، بازار سیاه عجیبی برای دور زدن رجیستری به راه افتاده، اما نکته مهم این است که هیچ راه دائمی، مطمئن و استانداردی برای دور زدن این سیستم وجود ندارد. روشهایی مثل دانگلهای سیمکارتخور، مودمهای جیبی یا ترفندهای نرمافزاری برای تغییر IMEI، همگی راهحلهایی موقتی هستند.
سامانه همتا به مرور این ترفندها را شناسایی و مسدود میکند و از طرفی، سپردن گوشی گرانبها به دست افراد غیرمتخصص برای تغییرات نرمافزاری، امنیت اطلاعات شخصی شما را با مشکل مواجه میکند و گارانتی بینالمللی دستگاه را نیز باطل خواهد کرد.
قبل از خرید گوشی بدون رجیستر، این نکات را به خاطر بسپارید
طرح رجیستری با تمام محدودیتهایی که برای ورود گوشیهای محبوب ایجاد کرد، حالا یک واقعیت بسیار مهم در بازار ایران است. خرید گوشی رجیستر نشده شاید در نگاه اول به دلیل قیمت وسوسهکننده یا پرستیژ مدلهای جدید جذاب باشد، اما مشکلات گوشی رجیستر نشده مثل قطع ارتباطات مخابراتی، نبود خدمات پس از فروش و سقوط ارزش باعث شدهاند تا خرید این دسته از گوشیها منطقی نباشد.
سوالات متداول
اگر گوشی رجیستر نشود، اینترنت وایفای هم قطع میشود؟
خیر؛ وای فای، بلوتوث و تمام عملکردهایی که به سیمکارت نیاز ندارند، همچنان بدون مشکل کار میکنند.
آیا استفاده از گوشی رجیستر نشده به سیم کارت آسیب میزند؟
سیمکارت شما نمیسوزد، فقط اجازه ندارد در آن گوشی خاص به شبکه متصل شود و خدمات دریافت کند.
اختلاف قیمت مدلهای رجیستر شده و نشده چقدر است؟
این اختلاف به هزینههای سنگین گمرکی و سود بازرگانی برمی گردد که معمولا چیزی حدود ۱۵ تا ۲۵درصد قیمت کل گوشی است.
گوشیهای مسافری هم نیاز به ثبت در همتا دارند؟
بله؛ هر مسافر برای استفاده بیش از یک ماه از سیم کارت داخلی، باید گوشی خود را در بدو ورود ثبت کند و عوارض آن را بپردازد.
تغییر IMEI برای دور زدن رجیستری پیگرد قانونی دارد؟
بله؛ طبق قوانین جرایم رایانهای، هرگونه دستکاری در شناسههای قانونی دستگاههای مخابراتی جرم محسوب میشود.
